Nooit eerder bewaarde ik drie knollen selderij in 1 jampot!
Al eeuwen maakte het drogen van voedsel het mogelijk om een voorraad voedsel (fruit, groente, vlees en vis) aan te leggen zonder dat deze bederft.
Vaak gebeurde dat in de zon, of boven rook.
Het gaf de mensen de kans om voedsel in grote hoeveelheden te transporteren. Hierdoor was de keuze voor wat men at niet langer afhankelijk van het seizoen of van de plek waar je woont.
Gelukkig zijn we tegenwoordig niet meer alleen afhankelijk van de zon. In landen met een warm klimaat gebeurt dat nog steeds (zongedroogde tomaten), maar in ons kikkerlandje zou je dan maar een paar dagen per jaar hebben waarop je voedsel kunt drogen.
Deze pagina gaat je vertellen:
Algemene informatie over drogen
Wat kan er in de voedseldroger
De voor- en nadelen van voedsel drogen
Algemene informatie over drogen
Misschien heb je wel eens een bosje kruiden in je keuken gehangen om dat te laten drogen. Dat gaat prima. Maar wat ik zelf een nadeel vind is dat de kleur zo vaal en flets wordt. Na het drogen zien eigenlijk alle kruiden er hetzelfde uit. Bovendien, als het lang duurt voor het droog is, is het ook niet zo hygienisch, alle stofdeeltjes en etensgeuren bereiken jouw verse kruiden.
Al in mijn eerste moestuinjaar heb ik een voedseldroger aangeschaft. Ik zag de voordelen en bovendien hoeven die apparaten niet zo duur te zijn. Die van mij kostte zo rond de veertig euro.
Je kunt ook voedsel drogen in de oven. Zolang er maar een hele lage stand op zit, zodat de oven niet warmer wordt dan 50 graden.
Ook moet je de ovendeur op een kier laten staan, zodat het verdampte vocht weg kan.
Deze methode gaat prima, maar kost je wel behoorlijk wat aan stroom.
Een voedseldroger hoeft maar een kleine ruimte te verwarmen en heeft een veel kleinere motor, zo’n 200 Watt. Dat is niks vergeleken met een oven.
Want het eten dat je droogt kost best wat tijd. Veel minder natuurlijk dan dat je het aan de lucht zou laten drogen, maar het kost toch al gauw zo’n 6 a 8 uur.
Gelukkig heb je er geen omkijken naar. Je kunt gerust de deur uit of gaan slapen, het apparaat doet zijn werk wel. Ook hoef je niet bang te zijn dat het er te lang in zit. Er gebeurt niks met je voedsel, droger dan droog kan niet en verbranden is bij 50 graden uitgesloten!
De voedseldroger – het apparaat
Er zijn veel voedseldrogers op de markt in heel uiteenlopende prijsklassen.
Dat hangt vooral af van het materiaal waarvan het gemaakt is en van de mogelijkheden van het apparaat.
Mijn apparaat is zo’n beetje de goedkoopste die er te koop is. Gemaakt van plastic, een temperatuur-knop en een aan-/uitknop. Dat leek mij prima om mee te beginnen en dat is het ook!
Bij aanschaf dacht ik nog, als ik hem vaak ga gebruiken merk ik vanzelf wat de tekortkomingen zijn en kan ik altijd nog een keer een duurdere kopen.
Nu, na zo’n jaar of twee, zou ik inderdaad voor een andere kiezen. En dat heeft vooral te maken met de vorm van de trays. Deze zijn rond zoals je ziet, dat is geen probleem, maar er zit een gat in het midden. En dat maakt het lastig om de tray snel te legen zonder dat alles door dat gat valt. Toch vind ik het niet belangrijk genoeg om een andere aan te schaffen tot het moment dat deze het opgeeft.
Veel apparaten hebben ook een timer. Dat is prima, maar ga voor deze optie zeker niet meer betalen! Het is namelijk onmogelijk om vooraf te bepalen hoe lang het duurt voor het droog is. Dat hangt af van het soort voedsel, maar ook van hoe nat het is als het de droger in gaat en hoe hoog de luchtvochtigheid op dat moment is.
Er zijn ook apparaten van roestvrij staal, met een digitale bediening of met meerdere soorten trays. Dat laatste lijkt mij nog wel handig; voor het drogen van wat vloeibaarder voedsel is het fijn als er geen gaatjes in de bodem zitten.
Nu los ik dat op met een stuk bakpapier (waar ik dus eerst een gat in moet knippen.
Hoe te werken met de voedseldroger
Zodra ik ga beschrijven hoe je voedsel droogt lijkt het al ingewikkelder dan het is. Want echt, iedereen kan dit!
Laat ik beginnen met de basis in een aantal stappen te beschrijven:
- Was het voedsel dat je wilt gaan drogen
- Snijd het voedsel indien nodig en denk daarbij aan de manier waarop je het later wilt gebruiken.
Niet alles hoeft gesneden. De meeste kruiden droog ik aan de tak om die later af te ritsen, behalve als de tak heel dik is want dan duurt het drogen onnodig lang (zoals Rozemarijn).
Sperziebonen breek ik, precies zoals ik zou doen als ik ze zou gaan koken. Maar ik zou ook kleine stukjes kunnen maken zodat ik de boontjes als soepgroente kan gebruiken.
Aardappels ga ik raspen, heel handig voor een lekkere Gratin of aardappel omelet. Maar ik maak ook schijfjes, die weer lekker zijn op een Tray Bake.
Ik zal de lijst hier niet al te lang maken. Er komt nog een pagina waarop ik per gewas beschrijf hoe je ze kunt conserveren. - Weeg het voedsel
Hier heb je later veel plezier van. Ik weeg mijn product voor en na het drogen. Omdat het voedsel na drogen veel kleiner wordt, raak je het gevoel een beetje kwijt van hoeveel je nodig hebt.
Bijvoorbeeld: Ik rasp aardappels en die wegen 1,5 kilo. Na het drogen weegt deze hoeveelheid nog 154 gram. Dan schrijf ik op de pot 1:10, zodat ik weet dat ik, waar ik normaal 200 gram aardappels zou gebruiken, ik ongeveer 20 gram moet afwegen.
Deze stap sla ik over bij kruiden, maar ook bij bijvoorbeeld paprika’s. Dan onthoud ik hoeveel paprika’s ik aan het drogen ben en schrijf later op de pot hoeveel gram ik nodig heb, vergelijkbaar met 1 paprika.
Klinkt ingewikkeld, maar ik zal dit nog wel een paar keer op andere plekken uitleggen. - Blancheer het voedsel
Dit hoeft niet altijd, maar dat zal ik per gewas aangeven. In het voorbeeld van de boontjes zou ik ze wel even kort blancheren (in verband met kleur en textuur), maar de paprika’s niet. Uien blancheer ik ook, puur en alleen om de geur tijdens het drogen een beetje binnen de perken te houden. - Verdeel de groente over je trays
Hierbij is het belangrijk dat je maar 1 laag per tray maakt. Als het voedsel te veel is opgestapeld dan droogt het niet goed. Er moet van alle kanten lucht bij kunnen. - Begin met drogen
Als er standen op je voedseldroger zitten, stel deze dan in ergens tussen de 45 en 55 graden. Zelf droog ik vrijwel alles op 50 graden. Hoe lager de temperatuur, hoe meer voedingsstoffen er bewaard blijven, maar ook hoe langer het duurt. Ik denk met 50 graden dat ik daar een goede balans in gevonden heb - Controleer af en toe
De eerste paar uur laat ik het apparaat zijn werk doen. Na een uur of vier ga ik even kijken hoe het ermee staat. Als ik zie dat de onderste tray sneller gaat dan de rest, dan verplaats ik die tray naar de bovenste. Ook pak ik even een stukje op om te voelen of het al hard is.
Vanaf nu ga ik elk uur even kijken. Dat hoeft niet hoor, dat is de control-freak in mij.
Hoe vaker je een bepaalde groente gedroogd hebt, hoe meer je er een gevoel bij krijgt hoe lang iets ongeveer duurt. - Het is klaar
Als je denkt dat het klaar is, neem dan 1 tray uit de droger en laat deze even afkoelen tot kamertemperatuur. Pas dan kun je de uiteindelijke structuur beoordelen. Buigt het voedsel nog, dan is het nog niet klaar. Het zou hoorbaar moeten breken (boontjes) of verkruimeld kunnen worden tussen je vingers (kruiden).
Als je tevreden bent dan kunnen ook de andere trays er uit en laat je alles op kamertemperatuur komen. - Opnieuw wegen
Zoals ik bij stap 3 heb beschreven is het ook nu weer handig om even te kijken hoeveel je aan gewicht hebt overgehouden. - Bewaren
Neem een schone pot en vul deze met je gedroogde groente, eventueel met een vultrechter. Schrijf naam en datum op een label (of met een krijtstift op de pot). Schrijf ook de verhouding erbij zoals ik bij wegen heb beschreven.
Het gedroogde resultaat
Hoe nu verder? Je voedsel is gedroogd, wat kan je er nu mee?
Je kunt het bewaren in de vorm zoals het uit de droger komt voor later gebruik.
Maar je kunt er ook poeder van maken! Zo heb ik mijn eigen uienpoeder, knoflookpoeder, paprikapoeder, tomatenpoeder en bouillonpoeder.
Ook kan je je zelf samengestelde kruidenmengsels maken. Ik heb bijvoorbeeld een potje Italiaanse kruiden, die ik zelf heb samengesteld uit de kruiden uit mijn tuin. Maak eerst een klein beetje, schrijf op wat je hebt gedaan, en gebruik het in een gerecht. Proef dan goed of er iets overheerst of dat je iets mist. Zo verander je je eigen kruidenrecept tot het naar jouw zin is en je hebt een heerlijk potje kruiden staan zonder enige toevoeging van conserveermiddelen, E-nummers of wat er dan ook maar op de gekochte potjes bij de ingrediënten staat.
Het recept voor mijn Italiaanse kruiden zal ik delen op de pagina recepten.
Wanneer je je gedroogde groente wilt gebruiken voor een recept, zul je begrijpen dat het water dat is verdampt weer moet worden toegevoegd. Je laat de groente (of de aardappels) dus eerst wellen voor je ze gaat gebruiken.
Ik doe dat meestal tussen de middag als ik het ’s avonds wil gebruiken, dan hoef ik er verder niet meer aan te denken tot ik ga eten. Maar zo lang is niet nodig hoor! Meestal is ongeveer een uur of anderhalf uur genoeg.
Als je het gaat gebruiken in een recept dat sowieso veel vocht bevat en ook nog een poosje moet pruttelen, dan kan je het er ook zonder te wellen bij doen. Dat doe ik vaak als ik mijn eten maak in een slow cooker. Je moet dan wel iets meer vocht toevoegen dan dat je anders zou doen.
Over het algemeen voeg je net zoveel vocht toe als het product dat je gaat wellen. Niet in gewicht maar in volume. Daar bedoel ik mee dat een eetlepel gedroogd voedsel ook een eetlepel water nodig heeft om te wellen.
Soms is de hoeveelheid water niet zo belangrijk. Bijvoorbeeld bij het maken van een snel soepje. Ik neem hiervoor een kommetje en doe daar in wat mij lekker lijkt in een groentesoep. In dit voorbeeld is dat knolselderij, wortel, boontjes, ui, doperwten, bleekselderij, wat lavas en peterselie. Daar giet ik water overheen en laat het staan. Als ik wil gaan eten vul ik het water aan tot ik de soep oké vind qua structuur en kook het een minuut of tien. Peper en zout naar smaak erbij en je eet zonder enige moeite te hebben gedaan. Maar wel alles uit jouw tuin!
Wat kan er in de voedseldroger
Ook hier een opsomming, om het overzichtelijk te houden:
- groente
- fruit
Fruit moet wel gesneden worden voor die tijd, anders duurt het heel erg lang. Die ervaring heb ik opgedaan met bramen, die waren na 48 uur nog niet klaar!
Aardbeien snijd ik in plakjes en gebruik ik later in mijn dagelijkse Overnight Oats met kwark en honing - Droogbonen
Als ik mijn droogbonen heb geoogst, dan gaan ze eerst de vriezer in om eventuele beestjes te elimineren.
Zodra ik dan ruimte heb in de voedseldroger als ik iets anders aan het drogen ben, dan doe ik de droogbonen daar een aantal uren bij, zodat ik zeker weet dat ze goed droog zijn voor ik ze opsla - Kruiden
- Pasta en rijst
Dit lijkt tamelijk overbodig omdat deze al gedroogd zijn.
Maar wat ik doe is een heel pak pasta of rijst gaar koken, af laten koelen en daarna opnieuw drogen. Op deze manier maak je instant-pasta of instant-rijst, wat na het wellen klaar is voor gebruik, zonder opnieuw te koken. Handig voor soup-in-a-jar (hierover later meer), maar ook doe ik vaak een eetlepel spaghettini in het snelle soepje wat ik hierboven heb beschreven om wat meer voedingswaarde er aan te geven.
Je gaat dit ongetwijfeld nog tegenkomen in mijn recepten. - Bonen
Dit werkt eigenlijk net als bij de pasta. Gedroogde bonen (bruine bonen bijvoorbeeld) duren lang als je ze wilt gaan gebruiken. Een nacht wellen, vrij lang koken… Het hield mij vaak tegen om verse bonen te gebruiken en ik pakte al snel een blik uit de supermarkt.
Maar als al dat werk nou al gedaan is? Dus een grotere hoeveelheid in één keer klaar maken, dan in de voedseldroger, en je bonen kunnen zo je gerecht in, eventueel geweld. Voor soep hoeft dat niet, maar voor bijvoorbeeld een salade met kievitsbonen erdoor moet dat wel. (laat ze wellen in je dressing, heerlijk!) - Aardappels
Al eerder genoemd, geraspt of in plakjes. Of maak er poeder van en je hebt een fantastisch bindmiddel voor je gerechten - Tomaten
In plakjes om ze later in te maken tot (zonder zon-) gedroogde tomaten.
Maar vergeet de schillen niet, die je misschien hebt verwijderd voor een ander gerecht. Hiervan maak je fantastisch tomatenpoeder, dat je in de soep kunt gebruiken, in je pastasaus of als tomatenpuree door er een klein beetje water aan toe te voegen.
Ik ben ongetwijfeld nog wat vergeten, maar dat vul ik aan zodra ik dat bedenk.
Bij mijn voedseldroger zat een tabel waar ik, zeker de eerste tijd, veel steun aan heb gehad. Nu kijk ik er eigenlijk nooit meer naar, maar omdat het mij hielp, zal ik de gegevens uit die tabel hier als een PDF weergeven, die kan je downloaden als je dat handig vindt.
De voor- en nadelen van voedsel drogen
| De voordelen | De nadelen |
| Voedsel blijft lang goed | Je moet vaak vooraf wellen |
| Voedsel neemt weinig ruimte in | Relatief lang proces van drogen |
| Voedsel is per portie te gebruiken | Textuur verandert een beetje |
| Makkelijk eigen mengsels maken |
Mijn Groene Gelukstuin is nog in aanbouw maar kijk gerust rond 
Reacties lees ik graag. Een compliment, een vraag of een verzoek, laat maar weten!